Wat is vrijheid

 

Freedom's just another word for nothing left to loose.

Ken je deze nog, deze zin uit dat heerlijke liedje van Janis Joplin. Decennia lang vond ik dat een absolute waarheid. Maar dat is plotseling aan het veranderen.

Deze week had ik een urenlang gesprek met een goede vriendin over Vrijheid. We begonnen met de stelling dat vrijheid hetzelfde was als geen verplichtingen hebben. Maar dat voelde niet goed; dat neigde teveel naar het leven ontlopen. Je vrij voelen in je eentje in een hutje op de hei. Dat kon het niet zijn.
Later zeiden we dat het gaat om de perceptie van een verplichting. Dus als je vanavond eten "moet" koken voor je gezin, dan kun je dat zien als een akelige plicht, maar ook als gelegenheid om iets leuks te doen, namelijk je gezin te voeden met lekker en gezond eten. En dan is het geen verplichting meer, toch?
Deze definitie van vrijheid, de afwezigheid van gepercipieerde verplichting, dat voelde wel goed.
Maar later kwam Janis voorbij. En ik dacht: is het wel waar wat ze zingt. Ik had me het altijd heel fysiek voorgesteld: niets meer hebben; geen spullen vooral. Maar dat is het natuurlijk niet, want ook dat riekt naar het ontlopen van het leven. 
Waar het echt om blijkt te gaan is gehechtheid. Het is niet het bezit of welke andere vorm van rijkheid in het leven, die je de vrijheid ontneemt. Het is de gehechtheid aan dat alles wat je gevangen kan nemen.
Vrijheid is in Janis' termen dus dat er niets meer is waar je aan gehecht bent. Niet gehecht aan spullen, niet gehecht aan je status, niet gehecht aan je geliefden of aan je kinderen, niet gehecht aan je ego, en zelfs niet gehecht aan het leven zelf. Stel je eens voor dat je dat alles zou kunnen verliezen zonder zelf verloren te gaan; dat je het zelfs niet erg zou vinden om te sterven. Wat kan je dan nog gebeuren? Zijn er dan nog zorgen? En hoe vrij ben je als geen zorgen meer hebt?
Dat levert weer eens een prachtige paradox op: hoe minder je gehecht bent aan alles in dit leven en aan dit leven zelf, hoe vrijer je bent. En hoe vrijer je bent, hoe aantrekkelijker het is om dit leven te leiden.

Janis Joplin - Me & Bobby McGee

Janis Joplin - Me & Bobby McGee Make a different choice

YOUTUBE.COM